pix
Rafinera Blog

Eğitici ve öğretici bilgiler bulabileceğiniz bir diyet ansiklopedisi

Yeme Bozukluklarında Beslenme

Yeme Bozukluklarında Beslenme
Çalışma hayatının günün büyük bir bölümünü alması ve iş yükünün çok olması bireylerde strese ve yemek yememeye; veya fast food gibi kalorisi yüksek yemeklere yönelmesine neden olmaktadır. Bunun sonucunda işten arta kalan akşam ve gece gibi zamanlarda bireyler daha çok besin tüketmekte ve sağlıksız beslenmektedir.
Yeme bozuklukları uzun dönem tedavi gerektiren kronik hastalıklardır. Sıklıkla depresyon, madde bağımlılığı ve anksiyete bozuklukları gibi mental bozukluklarla birlikte görülür. Temel özelliği kişinin kendisini şişman olarak algılaması, baş edilemeyen duygusal karmaşalara aşırı yemek yemenin eşlik etmesi, ağırlık kazanmaktan ve şişman olmaktan korkması ve zayıflamaya yönelik katı bir istek duyma ile bağlantılı bedensel imge rahatsızlığının olmasıdır.
DSM-IV-TR (The Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) ( Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatiksel El Kitabı)’nin tanı ölçütlerine göre yeme bozuklukları; Anoreksia nervosa, bulimia nervosa, atipik yeme bozukluğu olarak üçe ayırmaktadır.

Anoreksiye Nevroza
Anoreksiye Nevroza
Anoreksia nervosa DSM-IV’de yaş ve boy uzunluğu için olağan sayılan bir vücut ağırlığına sahip olmayı kabul etmeme (ideal ağırlığın <% 85 sahip olmak), şişmanlamaktan aşırı korkma, beden algılamasında bozukluk ve menstrüasyonların kesilmesiyle karekterize bir yeme bozukluğu olarak tanımlanmıştır.
Yaygınlığı % 0.05-1 arasında olan anoreksia nervosa önemli bir sağlık sorunudur. Genellikle kadınlarda görülür, erkeklerde görülmesi nadirdir. Başlama yaşı 10-30 olmakla beraber 14-18 yaş grubunda daha sıktır.

Anoreksiya Nevroza Belirtileri
Kilo almaktan korkar, şişmanlık onlar için kabus gibidir. Eski kilolarına ya da çevrelerinde görünüm olarak beğeni kazanan kişilerin kilosuna inmek için hedef belirler, gün içinde farklı zamanlarda tekrar tekrar tartılırlar. Toplum içerisinde ufak porsiyonlar tüketirler, aç olsalar bile tok olduklarını söylerler. Kısa sürede çok fazla kilo verirler.
Kabızlık ve düzensiz menstürasyon sorunları vardır, tüylenme ve saç dökülmesi problemi yaşarlar. Normal miktarda besin tükettikten sonra mide bulantısı veya şişlik hissederler. Hiperaktif, depresif, korkak ve agresif olurlar. Gitgide sosyal çevrelerini kısıtlarlar. Sürekli spor veya ağır egzersizler yaparlar. Özellikle temizlik ve ders çalışma ile ilgili saplantılara rastlanabilir.

Hastalığın Seyri
Hastaların yarısının zamanla iyileştiği, dörtte bir oranında hastanın kısmen iyileştiği, ancak bir miktar yakınmalarının sürdüğü belirlenmiştir. Hastalık sonucu ölüm oranının % 5 civarında olduğu, 20 yıllık izlem sonunda bu oranın %16,7’ye ulaştığı bildirilmiştir

Bulimia Nevroza
Tıkınırcasına yeme periyotları ve arınma davranışları ile karakterize olan bir yeme bozukluğudur. Hasta kusar, laksatif ve diüretik ilaçlar alıp, lavman yaparak yediği yiyecekleri çıkarır. Aç kalırlar, ya da aşırı egzersiz yaparlar. Genellikle ergenliğin son veya erişkinliğin ilk dönemlerinde görülmektedir.
Belli bir sürede birçok insanın tüketemeyeceği miktarda besin tüketmesi, bu periyotta kendini durduramama hissi, arınma davranışları, tıkınırcasına yeme ve arınma davranışlarının 3 ay süresince haftada en az iki kez görülmesi belirgin tanı ölçütleridir.
952 üniversite öğrencisinde yapılan bir araştırmada; yeme bozukluğu yaygınlığı %2.2 bulunurken, bunların içinde AN olgusunun görülmediği, büyük çoğunluğunu BN olgularının oluşturduğu bildirilmiştir.

Bulimiya Nevroza Belirtileri
Bulimiya Nevroza Belirtileri
Kendini iyi hissetmediği, karmaşa ve stres içerisinde olduğu zamanlarda veya diyetlerden sonra aşırı açlık duygusuyla tıkınmaya başlamakta rahatlama hissinden sonra suçluluk duygusuyla yenilen yiyecekleri çıkarmaktadırlar. Yemekten sonra ortadan kaybolmakta ve genellikle banyoya gitmektedirler.
Depresif belirtiler veya bozukluklar, mide asidinin ağza gelmesi ile diş çürükleri, mide delinmeleri, ellerin üzerine kusmak için zorlama sırasında oluşan diş izleri ve yaralar, boğazda iritasyon ve inlamasyon, adet düzensizlikleri görülebilmektedir.

Anoreksiya Nevroza ve Bulimia Nevroza’da Tedavi
Yeme bozukluklarının tedavisi zordur. Mümkün olduğunca çabuk profesyonel yardım alınmalıdır. En iyi tedavi yöntemi ilaç tedavisi, psikolojik tedavi ve beslenme tedavisini içeren kombine bir çalışma ile gerçekleşmektedir.Beslenme tedavisinde beslenmenin değerlendirilmesini, mümkünse ağızdan beslenme ile malnütriyonun düzeltilmesini, gerekirse nazogastrik beslenmenin sağlanmasını, uygun vitamin ve mineral eklenmesini ve genel beslenme eğitiminin verilmesini kapsamaktadır. Hastaya ilk olarak düzenli yeme alışkanlığını ve sağlıklı bir diyet kabul ettirmelidir. Diyette, hastanın istediği yiyecek ve arzu ettiği miktarda olmalıdır.Anoreksialı kişi tehlikede olmadığına ve yardıma gerek duymadığına inanır, Bulimialı kişi ise sorunun farkındadır ama tekrar kilo alma korkusu ile tedavi görmek istemez. Bu yüzden ailenin de eğitim alması ve bilgilendirilmesi gerekmektedir. Tedavi süreci birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir. Ancak tedaviden sonra da tekrarlayabilmesi hala bir sorun olmaya devam edebilmektedir.
Atipik Yeme Bozuklukları
Atipik Yeme Bozuklukları
Tıkınırcasına Yeme Sendromu ( Binge Eating Disorders)
Tıkınırcasına yeme sendromlu kişiler bulimia nervozalı kişilerde olduğu gibi tıkınırcasına yeme olaylarına sahip fakat farkı tıkınırcasına yeme sendromlu kişilerin arınma eylemlerinde bulunmamalarıdır.
Genellikle tıkınırcasına yeme nöbeti stres ile ilişkilidir. Bireyler besinleri öfke, mutsuzluk ve yetersizlikle baş etmek amacıyla kullanırlar. Tıkınırcasına yeme sendromu olan hastaların, yeme bozukluğu endişeleri değil, ağırlık kontrolü endişeleri vardır. Tıkınırcasına yeme eyleminin altı ay süresince en az haftada iki kez olması bireylerde tıkınırcasına yeme teşhisi için gereklidir.

BED Belirtileri
Genellikle 2 saat gibi kısa bir zaman periyodunda aşırı miktarda yemek yemektedirler. Tıkınma nöbeti süresince aşırı yemenin kontrolünü kaybederek kendilerini durduramayacakları hissine kapılırlar. Yemek yeme süresince yalnız olmayı tercih ederler. Aşırı yeme nöbeti sonrasında kendilerinden hoşlanmazlar ve depresif davranış sergilerler.

Gece Yeme Sendromu (Night Eating Syndrome)
Gece yeme sendromu uykunun bozulur hale gelmesi ve enerji alımının eş zamanlı örneğiyle ortaya çıkar. Bu senkronizenin sebebi normal uyuma siklusunun ve yeme şeklinin bozulmasından kaynaklanır.

Gece Yeme Sendromu
Günlük kalorinin en az %50’sinin son akşam yemeğinden sonra atıştırmalar ile alınması ve yenilen besinlerin genel içeriğini şeker ve nişasta gibi karbonhidratların oluşturması ile karakterize bir hastalıktır. Uyandıktan sonra ilk öğünü birkaç saat geciktirme ve gece yediklerinden dolayı mide bozukluğu rahatsızlıkları görülür. Hasta sabahleyin uyandığı zaman iyi durumdadır ve gün ilerledikçe ruhsal durumu bozulmaktadır.
Nedeni serum melatonin düzeyinin düşmesi, leptin hormonunun azalması ve kortizol düzeyinin yüksek olması düşünülmekle birlikte asıl neden aşırı strestir.

Gece Yeme Sendromu Teşhisi
Haftada 3 gece en az bir kez uyanma ve uyku problemleri, gece uyanma sırasında yüksek kalorili atıştırmaların yapılması, bu durumun en az 3 ay sürmesi, yedikten sonra suçluluk hissidir.

Atipik Yeme Bozukluklarında Tedavi
Tıkınırcasına yeme sendromunda 3 değişik tedavi önerilmektedir. İlki psikoterapi ve beslenme tedavisi. Bilişsel davranış tedavisinde amaç tıkınırcasına yeme periodlarını azaltmak ve kilo kaybını sağlamaktır. Davranış tedavisinde egzersiz yapmada artış ve yaşam tarzında düzenleme yapmaktır.
İkincisi ilaç tedavisi ise tıkınırcasına yemenin sıklığını azaltmaktadır. Üçüncüsü ise ağırlık yönetimi programlarıdır.
Gece yeme sendromunda genel tedavi ise zayıflama programı ve beslenme eğitimidir.
Sağlıklı beslenmek için önemli bir adım atmak istiyorsanız, sizler için her gün sevgiyle hazırladığımız, sağlıklı ve lezzetli yemek paketlerimize göz atabilirsiniz.

Dyt. Mine BİLGE