Şarbon hastalığı nedir?

İnsan ve hayvanlarda bilinen en eski hastalıklardan biri olan şarbon, esas olarak ot yiyen hayvanların hastalığıdır ve insanlara enfekte hayvanlardan bulaşır. Şarbon dünya tarihinde hiçbir zaman, veba, kolera, çiçek veya grip gibi kitlesel insan ölümlerine yol açmamış olsa da, çok ciddi bir hastalıktır.

Şarbon virüsü ısı, soğuk, ultraviyole, kuruluk, yüksek ve düşük pH, kimyasal dezenfektanlar ve diğer bakterilerin metabolik ürünlerine son derece dayanıklıdırlar.

Şarbon, ABD ve AB ülkeleri gibi endüstrileşmiş ülkelerde, hayvan şarbonundaki azalmaya paralel olarak çok nadiren görülmesine karşın, bazı Asya, Afrika ve Güney Amerika ülkelerinde halen sık olarak görülebilmektedir. Ülkemizde yıllar içinde görülme sıklığı azalmış olsa da, başta Doğu Anadolu Bölgesi olmak üzere birçok ilde hem hayvanlarda hem de insanlarda şarbon olguları halen görülmektedir. 2017 yılında Sağlık Bakanlığı’na 37 insan şarbonu olgusu bildirilmiş olup, bu rakam Avrupa’da yer alan ülkeler içinde en yüksek rakamdır.

Şarbon hastalığı insanlara hayvanlardan, direkt veya dolaylı yolla bulaşır. Bulaşma kaynaklarına göre endüstriyel, tarımsal, laboratuvar veya biyolojik silah kaynaklı olabilir. Endüstriyel kökenli şarbon, bakteri sporlarıyla kirlenmiş hayvansal ürünlerin (keçi kılı, yün, deri, post ve kemik gibi), sanayide işlenmesi esnasında oluşur. Ülkemizde görülen şarbon olguları genellikle tarımsal kökenlidir. Tarımsal şarbonda bakteri hayvanlarla direkt temas yoluyla insana bulaşır. Şarbon bakteri veya sporu insan vücuduna deriden, sindirim yolundan, solunum yollarından veya damar içine enjeksiyonla (damar içi ilaç bağımlılarında) girebilir.

Özellikle iyi pişirilmeyen şarbonlu etin yenmesi ile başlayan süreç en sık görülen bulaşma yoludur. Şarbon hastalığının insandan insana bulaşma riski yok denecek kadar düşüktür. Laboratuvardan bulaşma nadir olmakla birlikte, genellikle solunum yoluyla sporların akciğere taşınması şeklindedir.

Özellikle hayvancılıkla uğraşan çiftçiler, kasap ve veteriner hekimler, iyi pişirilmemiş hayvansal ürünleri tüketen kişiler ve kıl, post ve deri işlemesinde çalışan işçiler şarbon yönünden risk gruplarını oluşturmaktadır.

Güvenilir kaynaklardan temin edilen malzemelerle sağlıklı yöntemlerle temin edilen ve pişirilen Rafinera yemeklerinin lezzetini keşfetmek size en uygun beslenme planını hemen seçin : )

Uzm. Dr. Doğaç Uğurcan