Melatonin Nedir?

Melatonin insan vücudunda doğal olarak bulunan ve uyku-uyanıklık dengesini sağlayan bir hormondur. Beynin hemen altında bulunan epifiz bezinden salgılanır. Melatonin uyku uyanıklık zamanlamasının yanı sıra kan basıncının düzenlenmesine de yardımcı olur. Vücudun biyolojik saatini dengeleyen bir hormon olarak bilinir.

Vücutta bulunan tüm yapılara ulaşabilir yapıda olmasının sebebi ise lipofilik özellikli olmasıdır. Lipofilik özellikli olması aynı zamanda vücuttaki en güçlü antioksidan olmasını da sağlar. Melatoninin etkilerinin çoğu melatonin reseptörlerinin aktif hale gelmesi ile meydana gelirken, diğer etkiler hormonun antioksidan rolünden kaynaklanır. Bitkilerde oksidatif strese karşı savunma işlevi de gören melatonin bu sayede aynı zamanda çeşitli gıdalarda da bulunur.

Melatoninin vücuttaki asıl işlevi, gece ve gündüz döngüleri uyku ve uyanıklık döngülerini izlemektir. Karanlık normal şartlarda vücudun daha fazla melatonin üretmesine sebep olarak vücudu uykuya hazırlar. Aydınlık ve ışık ise melatonin üretiminin azalmasına sebep olarak vücudu uyanmaya uyanık kalmaya hazırlar. Akşam 21:00-22:00 saat aralığında salgılanması artmaya başlayan melatonin, gece 02:00-04:00 saatleri arasında en üst seviyede salgılanır. Gündoğumu dediğimiz havanın aydınlanmaya başladığı 05:00-07:00 saatleri arasında ise git gide salgılanması azalır ve bu saatlerden itibaren vücutta alt sınıra çekilir.

Ortalama olarak yetişkin bir insanın vücudunda bir gecede 30 mg melatonin hormonu sentezlenir. Melatonin hormonunun %85 gibi büyük bir kısmı epifiz bezinden salgılanıyor olsa da kalan %15’lik kısmı mide, bağırsak, kemik iliği, retina, deri ve akyuvar hücreleri tarafından salınır.

Bilinen en güçlü antioksidan olması nedeniyle vücutta antidepresan etkisi yaratmasından dolayı stresi de azaltmaya yardımcı olur. Bu nedenle melatonin hormonunun fizyolojik ve psikolojik birçok hastalığın önüne geçilmesinde etkili olduğu düşünülmektedir.

Uyku süresinden bağımsız olarak uyku kalitesini de gözle görülür ölçüde artırdığı araştırmalar sonucunda saptanmıştır. Melatonin seviyenin alt sınırda olması uyku bozukluklarına ya da kalitesiz uyku süreçlerinin yaşanmasına sebep olabilir.

Uykunun daha kaliteli olmasını sağlayan besinleri uyku kalitesini artıran besinler yazımızdan öğrenebilirsiniz :)