Gıdalarda Çapraz Bulaşma Nedir? Nasıl Önlenir?

Mikroorganizmalar gıdalara birçok yerden bulaşabilir. Bulaştıkları gıdada uygun ortamı buldukları an gelişimleri ve çoğalmaları hızlanır. Tat, koku ve renkte değişiklikler meydana getirerek bozulmalara neden olabilir. Hatta bu tür gıdaları tüketen insanlarda gıda zehirlenmelerine yol açabilir.

Gıdalara mikroorganizma bulaşması çapraz bulaşmadan (çapraz kontaminasyondan) kaynaklanabilir. Gıdalarda çapraz bulaşma, mikroorganizmanın maruz kaldığı bir yüzeyden, bulaşma olmamış başka bir yüzeye bulaşma olması olarak tanımlanabilir. Çapraz bulaşma gıdadan gıdaya, ekipmandan gıdaya, temas yüzeyinden gıdaya, insandan gıdaya gibi birçok şekilde bulaşabilir.

Gıdalarda çapraz bulaşma yolları konusunda en önemli faktörlerden biride insanlardır. İnsan vücudunda rahatlıkla çoğalabilen bakteriler el ve yüz bölgesinde yoğun olarak bulunur. Ayrıca kıyafetlerle de bulaşabilen bu bakteriler daha sonra gıdalara bulaşarak çapraz bulaşmaya neden olabilir.

Kullanılan mutfak malzemeleri ve çalışma alanlarının hijyensiz oluşu, çapraz bulaşmayı beraberinde getirir. Virüs ve bakterilerin mutfak araç ve gereçlerindeki çatlaklarda rahatlıkla kendine yer edindiği unutulmamalıdır.

Mutfaklarda çapraz bulaşmayı önlemek için birtakım önlemler alabilirsiniz. Peki gıdalarda çapraz bulaşma nasıl önlenir?

• Çiğ ve pişmiş gıdalar bir arada olmamalıdır.

• Mutfakta çalışma alanları (tezgah, masa vb.) temiz olmalıdır.

• Mutfakta kullanılan ekipmanlar (bıçaklar, tahtalar, kaşıklar, tencereler vs.) temiz olmalıdır.

• Et, tavuk, balık gibi ürünler buzdolabının en alt rafında ve suları sızmayacak şekilde muhafaza edilmelidir.

• Çiğ üründe kullanılan ekipman yıkanmadan pişmiş ürünle ya da başka bir ürünle temas ettirilmemelidir.

• Gıdalar ve mutfak ekipmanları yerden en az 15 cm yükseklikte muhafaza edilmelidir.

• Kişisel hijyene özellikle dikkat edilmelidir. Kirli ellerle temiz gıdalara dokunulmamalı, öksürürken, hapşırırken ağzımızı kapatmaya ve ardından ellerimizi yıkamaya özen göstermeliyiz.

• Çiğ gıdalara dokunduktan sonra (özellikle et, yumurta) eller mutlaka yıkanmalıdır.

• Kimyasallar ile gıdalar aynı ortamda muhafaza edilmemelidir.

Gıdalarda çapraz bulaşma riskiyle en fazla karşı karşıya kalanlar kuşkusuz çölyak hastalarıdır. Özellikle un uçucu bir madde olduğundan glutensiz yaşamak zorunda olanlar için en riskli gıda kategorisindedir. Çölyak hastalığının detayları bir başka blog yazımızda!