Bazal Metabolizma Hızı Nedir?

Metabolizma canlının yaşamınını sürdürebilmesi için vücudunda gerçekleştirdiği biyokimyasal işlemlerin bütününe denir. Vücuda alınan besinlerin yakılması ve ortaya çıkan enerjiyle vücudun hareketlenmesi, hücre boyutunda yapılanması veya onarılması gibi süreçler metabolizmayı oluşturur.

Bazal metabolizma hızı (BMH) ise fiziksel olarak tamamen dinlenir durumdayken vücudun harcadığı enerji miktarı olarak tanımlanır. Sinir fonksiyonları, beyin fonksiyonları, hücre yenilenmesi ve büyümesi, vücut ısı kontrolü, kan dolaşımı ve solunum gibi başlıca hayati eylemler için gerekli olan enerji miktarlarının toplamıdır. Günlük kalori tüketiminin % 65-75’ini bazal metabolizma hızı, geri kalan % 25-35’lik bölümünü ise günlük fiziksel aktivite oluşturur.

Bazal metabolizma hızı, vücudun günlük harcadığı kalori miktarını, dolayısıyla kilo alıp/vermeyi ya da kilo kontrolünü doğrudan etkiler. Bu nedenle kalori ihtiyacını belirlemek ve kilo kontrolünü sağlamak için bazal metabolizma hızı hesaplaması oldukça önemlidir. Peki bazal metabolizma hızını etkileyen faktörler nelerdir?

• Metabolizma hızı, yaş ilerledikçe vücuttaki kas oranının azalmasıyla yavaşlar. Özellikle 40 yaşından sonra her on yılda bir %2 ila %5 arasında bir yavaşlama gerçekleşir.

• Kişiler arasındaki bazal metabolizma hız farklılığının %80’i yağsız kütle oranındaki farklılıktan kaynaklanır. Vücudun yağsız kütlesinin yağ kütlesine oranı arttıkça bazal metabolizma hızı da artar.

• Gebelik döneminde bazal metabolizma hızında %22-33 oranında artış görülür.

• Vücudun aç kaldığı zamanlarda bazal metabolizma hızı düşer. Örneğin, günlük 1000 kalorinin altındaki şok diyetlerde, vücut hayatta kalmak için tüm sistemlerini yavaşlatır ve var olan enerjiyi korumaya yönelir.

• Ateşli hastalıklarda hücre çalışmasının artması dolayısıyla bazal metabolizma hızında %7 artış olur.

• Uyku halinde iken bazal metabolizma hızında azalma yaşanır. Uyku sırasında ölçülen hız, uyanıkken ölçülenden %10 daha düşüktür.

• Kadınlarda adet döneminde metabolik hız, yumurtlama anından bir hafta önce en düşük, mensturasyondan hemen önce en yüksek düzeydedir.

• Endokrin bezleri yeterli miktarda tiroid hormonu salgılamadığında bazal metabolizma hızı %30-50 oranında düşebilirken fazla salgılanması durumunda ise normalin iki katına çıkabilir.

Hayatınızda bazı değişiklikler yaparak metabolizmanızın hızlı çalışmasına ve sağlıklı yaşam tarzınızın oluşmasına katkıda bulunabilirsiniz. Nasıl mı? Cevabı bir diğer blog yazımızda :)